Hố sụt lớn tại khu vực Chà Nòi – Khe Gát, thuộc Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng tỉnh Quảng Trị, có độ sâu khoảng 120m, miệng rộng gần 190m. Bên dưới những vách đá dựng đứng là thảm thực vật xanh tốt cùng nhiều dấu tích sinh vật đáng chú ý.
Ngày 22/10/2026, ông Lê Lưu Dũng, Giám đốc Công ty TNHH Jungle Boss, cho biết các chuyên gia thuộc Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ (NSS), phối hợp với Jungle Boss và Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, đã thực hiện khảo sát, đo đạc một hố sụt lớn tại khu vực Chà Nòi – Khe Gát.
Các chuyến tiếp cận và thám hiểm diễn ra trong năm 2025, trước khi kết quả được công bố vào tháng 10/2026. Phát hiện này bổ sung thêm thông tin đáng chú ý về cảnh quan tự nhiên trong vùng di sản Phong Nha – Kẻ Bàng, thuộc địa bàn Quảng Bình trước đây, nay là tỉnh Quảng Trị.
Hiền Lương – Bến Hải: Di tích lịch sử đặc biệt giữa lòng Quảng Trị
Phát hiện dấu hiệu hố sụt từ ảnh vệ tinh
Manh mối đầu tiên xuất hiện khi ông Kevin Ditamore, thành viên kỳ cựu của Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ, quan sát ảnh vệ tinh Google Earth và nhận thấy một vùng tối lớn bất thường giữa rừng núi.
Từ dấu hiệu này, nhóm khảo sát tiến hành ba đợt bay flycam để kiểm tra thực địa và xác định vị trí hố sụt. Tuy nhiên, việc tìm đường tiếp cận gặp nhiều trở ngại do địa hình núi đá vôi hiểm trở, những bãi đá sắc nhọn và nguồn nước hạn chế.
Ngày 27/4/2025, đoàn tiền trạm gồm 10 thành viên, trong đó có hai kiểm lâm khu vực, bắt đầu khảo sát tuyến đường. Đến ngày thứ ba, đoàn tiếp cận được vành miệng hố nhưng phải quay về vì không còn đủ lương thực và nước uống để tiếp tục.
Chuyến tiền trạm giúp nhóm nhận diện rõ hơn những khó khăn về địa hình và hậu cần, làm cơ sở chuẩn bị cho đợt thám hiểm tiếp theo.
Vượt hơn 20km đường rừng để xuống lòng hố
Đợt thám hiểm chính thức diễn ra từ ngày 23 đến 29/7/2025, với sự tham gia của 24 thành viên gồm các chuyên gia NSS, đội ngũ kỹ thuật Jungle Boss và lực lượng kiểm lâm địa phương.
Đoàn vượt hơn 20km đường rừng, băng qua các bãi đá tai mèo sắc nhọn để đến miệng hố. Trong điều kiện mùa khô, thiếu nước sinh hoạt là một trong những thử thách lớn nhất của hành trình.
Sau khi tiếp cận, đội kỹ thuật thiết lập hệ thống dây và các điểm bảo đảm an toàn. Các thành viên sử dụng kỹ thuật đu dây xuống vách đá dựng đứng để khảo sát, đo đạc không gian phía dưới.
Hố sụt sâu khoảng 120m, mở rộng dần xuống đáy
Kết quả đo đạc ghi nhận miệng hố có hình bầu dục, kích thước khoảng 190 × 140m. Không gian bên trong rộng hơn, với chiều dài khoảng 250m, chiều ngang khoảng 200m và độ sâu khoảng 120m.
Điểm nổi bật của hố sụt là cấu trúc mở rộng dần từ miệng xuống phía dưới. Bao quanh lòng hố là những vách đá cao, tạo thành một không gian tương đối tách biệt với khu rừng bên ngoài.
Quy mô và hình thái của hố sụt đặt ra những câu hỏi đáng quan tâm về quá trình hình thành, biến đổi địa hình và mối liên hệ với cấu trúc núi đá vôi xung quanh.
Thảm thực vật xanh tốt bên dưới những vách đá
Dưới đáy hố, đoàn khảo sát ghi nhận thảm thực vật phát triển xanh tốt, trong đó có nhiều cây gỗ lớn. Giữa không gian được bao bọc bởi vách đá, cây cối tạo nên một cảnh quan khác biệt so với những gì có thể quan sát từ miệng hố.
Nhóm thám hiểm còn phát hiện số lượng lớn vỏ sò, vỏ ốc tập trung gần các vách đá cùng một số bộ xương khỉ. Đây là những ghi nhận đáng chú ý, có thể cung cấp thêm dữ liệu cho các nghiên cứu về môi trường và sinh vật tại khu vực.
Tuy nhiên, nguồn gốc và niên đại của những dấu tích này cần được khảo sát chuyên sâu. Thời điểm hình thành hố sụt cũng chưa thể xác định chỉ từ sự hiện diện của cây lớn hoặc các mẫu vật quan sát được.
Chưa ghi nhận lối thông trực tiếp vào hang ngầm
Trong quá trình thám hiểm, đoàn tìm kiếm những dấu hiệu có thể dẫn đến một hệ thống hang động ngầm nhưng chưa phát hiện lối thông trực tiếp.
Nhóm ghi nhận một khe nứt cao khoảng 5m, sâu từ 12–15m, không có luồng khí lưu thông. Nhiều vị trí ở chân vách bị đất đá từ các đợt sạt lở phủ kín, gây khó khăn cho việc kiểm tra những khoảng trống hoặc đường dẫn tiềm năng.
Những kết quả ban đầu mới phản ánh phạm vi khảo sát của đoàn. Việc xác định hố sụt có kết nối với các không gian ngầm khác hay không cần thêm dữ liệu và những đợt nghiên cứu tiếp theo.
Thêm một phát hiện đáng chú ý tại di sản Phong Nha – Kẻ Bàng
Hố sụt Chà Nòi – Khe Gát bổ sung thêm một địa điểm đáng quan tâm trong nghiên cứu cảnh quan tự nhiên Phong Nha – Kẻ Bàng. Những thông số đo đạc cùng ghi nhận về thực vật, dấu tích sinh vật và cấu trúc vách đá là cơ sở ban đầu để tiếp tục tìm hiểu khu vực này.
Việc công bố kết quả khảo sát không đồng nghĩa với việc hố sụt đã trở thành điểm tham quan hoặc được đưa vào khai thác du lịch. Địa hình hiểm trở, vách đá sâu và nguồn nước hạn chế đòi hỏi mọi hoạt động tiếp cận phải được tổ chức với chuyên môn, trang thiết bị và phương án an toàn phù hợp.
Với những đặc điểm vừa được ghi nhận, hố sụt này tiếp tục cho thấy còn nhiều giá trị tự nhiên tại Phong Nha – Kẻ Bàng cần được nghiên cứu và bảo tồn.